شماره روزنامه ۶۵۲۰
|

اقتصاد ایران

اقتصاد ایران

    شنبه، ۰۹ اسفند ۱۴۰۴
  • عضو انجمن اقتصاددانان پاسخ داد؛

    روزنامه شماره ۶۵۲۰

    تراستی‌ها؛ ناجیان تجارت یا سارقان حکمرانی ارزی؟

    مهر: یک کارشناس اقتصادی با کالبدشکافی مکانیزم عمل شبکه‌های تراستی هشدار می‌دهد که مساله امروز اقتصاد ایران فراتر از دور زدن تحریم‌هاست؛ بلکه پای انتقال قدرت از دولت به شبکه‌های سایه در میان است. اقتصاد ایران سال‌هاست که در تنگنای تحریم‌های پیچیده مالی و محدودیت‌های شدید ارزی نفس می‌کشد. در چنین اتمسفری، شبکه‌های غیررسمی و واسطه‌ای موسوم به «تراستی‌ها» پا به میدان گذاشتند تا چرخ ورود دلار به کشور از حرکت نایستد. اما آیا حضور این شبکه‌های پنهان، صرفا یک راهکار عملیاتی برای دور زدن تحریم‌هاست یا…
  • مانع بزرگ رقابت

    مهدی کماسی*
    طبق اظهارات وزیر اقتصاد در مردادماه ۱۴۰۴، سهم بخش خصوصی واقعی در اقتصاد ایران حدود ۱۵درصد است و حتی در بهترین شرایط تاریخی از ۲۰درصد فراتر نرفته است. این بدان معناست که بخش بزرگی از تولید ناخالص داخلی و صنایع راهبردی کشور، از نفت و گاز گرفته تا بانکداری و بیمه، در اختیار دولت و نهادهای عمومی غیردولتی قرار دارد.
    جمعه، ۰۸ اسفند ۱۴۰۴
  • در پرونده «جمعه با دنیای اقتصاد» مطرح شد؛

    رانت، دستان قدرتمندی که گلوی اقتصاد ایران را می‌فشارد

    دنیای اقتصاد: اقتصاد رانتی؛ واژه‌ای که سال‌های متمادی است با ادبیات اقتصاد ایران عجین شده و به یک صفت پایدار و چسبنده برای آن تبدیل شده است. حالا هر چه زمان می‌گذرد، ریشه‌های این ناهنجاری تنومندتر شده و علف‌های هرزی که زیر آن سبز شده‌اند، اقتصاد را هر روز ناتوان‌تر کرده و روش‌های صحیح حکمرانی را برای بازیگران این عرصه دشوارتر می‌کنند.
  • پرونده امروز

    روزنامه شماره ۶۵۱۹

    انتظارات تورمی

    تورم در اقتصاد ایران فقط حاصل رشد نقدینگی یا شوک‌های بیرونی نیست؛ بخشی از آن پیش از آنکه در آمارها ثبت شود، در ذهن‌ها شکل می‌گیرد. «انتظارات تورمی» همان پیش‌بینی مردم و فعالان اقتصادی از گرانی‌های آینده است؛ پیش‌بینی‌ای که خود می‌تواند به موتور خلق تورم تبدیل شود. در اقتصادی که دهه‌ها تورم دورقمی را تجربه کرده، حافظه جمعی جامعه نسبت به افزایش قیمت‌ها حساس و آماده واکنش است. کافی است خبری درباره نوسان نرخ ارز، احتمال افزایش قیمت بنزین یا تحولات سیاسی منتشر شود؛ بازارها پیش از وقوع رویداد واقعی،…
  • تغییر رفتار مصرف‌کنندگان

    گلزار آقایی*
    انتظارات تورمی به‌عنوان یکی از کلیدی‌ترین مفاهیم اقتصاد کلان، نقش تعیین‌کننده‌ای در پویایی‌های تورمی اقتصاد ایران بازی می‌کند. بر اساس مطالعات متعدد صورت‌گرفته، تورم در ایران از اینرسی بالایی برخوردار است و انتظارات بر روند تورم به‌شدت تاثیرگذار است. با توجه به تجربه چند دهه اخیر تورم دورقمی در ایران و نقش ساختارهای ناکارآمد اقتصادی، بررسی و مدیریت انتظارات تورمی به یک ضرورت سیاستی اجتناب‌ناپذیر بدل شده است که در ادامه به واکاوی آن می‌پردازیم.
  • روندها چه می‌گویند؟

    سولماز صفری*
    در تحلیل ریشه‌های تورم در اقتصاد ایران، تمرکز صرف بر متغیرهای کلاسیک مانند نقدینگی و کسری بودجه، تصویری ناقص ارائه می‌دهد. واقعیت این است که بخش قابل‌توجهی از فرآیند تورمی، پیش از وقوع هر شوک واقعی، در ذهنیت جمعی فعالان اقتصادی شکل می‌گیرد و تقویت می‌شود. این پدیده، که تحت عنوان «انتظارات تورمی» شناخته می‌شود، به پیش‌بینی خانوارها و بنگاه‌ها از نرخ افزایش قیمت‌ها در آینده اشاره دارد و در اقتصادهایی با سابقه بی‌ثباتی، نقشی تعیین‌کننده و پررنگ‌تر ایفا می‌کند. تاکید بر نقش محوری انتظارات تورمی به…
  • اقتصاد در تله روانی

    رضا کوهی رستمکلائی*
    تورم در اقتصاد ایران نه فقط یک پدیده پولی است که به یک مساله روانی و اجتماعی تبدیل شده است. شاید بارها شنیده‌ایم که «مردم انتظار گرانی دارند» و همین انتظار، خودش باعث گرانی می‌شود. اما این گزاره چقدر از نظر علمی معتبر است؟ چرا در ایران خبر افزایش قیمت بنزین یا نوسان دلار، سریع‌تر از خود رویداد به بازارها شوک وارد می‌کند؟ در این گزارش به این سوال‌ها جواب می‌دهیم.
  • اهرم‌های دوگانه و تعادل لغزان در بازار طلا

    امیر‌عباس نیکمرد‌طهرانی*
    بازار طلا و سکه در اقتصاد ایران، همواره به‌مثابه دماسنجی بی‌نهایت حساس عمل کرده‌است؛ دماسنجی که نه‌تنها تب‌وتاب متغیرهای پولی و مالی داخلی را با دقتی بالا بازتاب می‌دهد، بلکه در سال‌های اخیر به شکل فزاینده‌ای تحت‌تاثیر تکانه‌های اقتصاد جهانی و ژئوپلیتیک بین‌المللی قرارگرفته‌است. تحلیل رفتار این فلز زرد و پیش‌بینی مسیر آینده آن، بدون درک هم‌زمان، عمیق و هموزن از دو پیشران اصلی یعنی «اونس جهانی» و «نرخ برابری دلار در بازار ارز تهران» عملا به بیراهه رفتن و تقلیل یک سیستم پیچیده به متغیرهای…
    چهارشنبه، ۰۶ اسفند ۱۴۰۴
  • اینفوگرافی؛

    عمر کوتاه دهه طلایی ۱۳۴۰

    دنیای اقتصاد: در این اینفوگرافیک به کالبدشکافی اشتباهات استراتژیک و پاشنه آشیل مدل توسعه‌ای پرداخته‌ایم که اجازه نداد اقتصاد ایران از فاز «انحصار و واردات» به مرحله «توسعه صادرات‌محور» عبور کند.
    سه‌شنبه، ۰۵ اسفند ۱۴۰۴
  • طرح کالابرگ قابل حیات پایدار نیست؛

    پشت‌پرده کالابرگ یک میلیونی؛ دولت چهاردهم چه می‌کند؟

    دنیای اقتصاد:به تازگی نشانه‌هایی از شکست طرح کالابرگ الکترونیکی دولت به‌ چشم می‌خورد. طرحی که با هیاهوی زیاد توسط مسئولان دولتی مورد تبلیغ قرار گرفت؛ اینکه ضد رانت و ضد اتلاف منابع ارزی بوده و به عدالت بیشتری می‌انجامد. اما از همان ابتدا نیز مشخص بود که طرح کالابرگ بدون اصلاحات مرتبط با متغیرهای کلان اقتصادی مانند تورم و رشد اقتصادی راه به‌جایی نخواهد برد. همچنین به‌نظر می‌رسد این طرح زمینه را برای مداخلات بیشتر دولت در اقتصاد فراهم کرده است. امری که می‌توان گفت در حال حاضر سمی مهلک برای…
  • توصیه‌هایی برای فعالان بازار

    پیمان شوریابی*
    در حال حاضر نبود چشم‌انداز اقتصادیِ شفاف و پایدار در ایران، یکی از مهم‌ترین عواملِ شکل‌دهنده به رفتار بازیگران اقتصادی است. وقتی سیاستگذاری مالی و پولی، بودجه‌ای و ارزی فاقد ثبات و غیرقابل‌پیش‌بینی باشد، هزینه تصمیم‌گیری بلندمدت برای بنگاه‌ها و سرمایه‌گذاران بالا می‌رود. در این شرایط نوسان انتظارات به‌سرعت در قیمت دارایی‌ها، به‌خصوص در بازار ارز و سهام بازتاب می‌یابد و نتیجه‌اش کاهش سرمایه‌گذاری مولد، تعطیلی طرح‌های توسعه و فشار بر اشتغال خواهد بود. در کوتاه‌مدت چشم‌انداز اقتصاد ایران ترکیبی…
    دوشنبه، ۰۴ اسفند ۱۴۰۴
  • پرونده امروز

    روزنامه شماره ۶۵۱۶

    اقتصاد ایران در محاصره تورم

    تورم بالا در اقتصاد ایران را نمی‌توان با یک متغیر یا یک سیاست توضیح داد؛ این پدیده حاصل برهم‌کنش کسری بودجه‌های انباشته، رشد بی‌مهار نقدینگی، شوک‌های مکرر ارزی و در سال‌های اخیر، اختلال‌های ساختاری در سمت عرضه است. شکاف میان رشد و تورم در سال‌های گذشته نشان می‌دهد قیمت‌ها بسیار سریع‌تر از تولید رشد کرده‌اند.
  • موتور رشد قیمت‌ها

    ابراهیم نصیری‌فر*
    تورم بالا و ماندگار در اقتصاد ایران پدیده‌ای تک‌علتی نیست، اما بدون تردید یکی از ریشه‌های اساسی آن ناترازی مزمن میان درآمدها و هزینه‌های دولت است. این ناترازی که سال‌هاست در بودجه عمومی تکرار می‌شود، در نهایت به استقراض، خلق پول و افزایش پایه پولی منجر شده و رشد افسارگسیخته نقدینگی را رقم زده است؛ درحالی‌که بخش واقعی اقتصاد رشد متناسبی نداشته است.
  • گزارش تحلیلی دنیای اقتصاد از متن و حاشیه نشست هم‌اندیشی فعالان صنعت سنگ در اصفهان

    بیستمین گام صنعت سنگ اصفهان؛ تمرین برای عبور از اقتصاد دستوری

    دنیای اقتصاد- اصفهان- صنعت سنگ اصفهان، به عنوان یکی از پیشران‌های غیرنفتی اقتصاد ایران، در حالی خود را برای بیستمین دوره نمایشگاه تخصصی (اردیبهشت ۱۴۰۵) آماده می‌کند که ترکیبی از بیم‌ها و امیدها بر فضای صنفی حاکم شده است. نشست هم‌اندیشی اخیر فعالان این حوزه، فراتر از یک هماهنگی اجرایی، به تریبونی برای واکاوی جراحت‌های کهنه این صنعت تبدیل شد؛ از نقد تند مداخلات دولتی گرفته تا اعتراف به جاماندگی در بازارهای بین‌المللی. «دنیای اقتصاد» در این گزارش، ضمن بررسی ابعاد برگزاری این رویداد، نگاهی…
  • هشدار صریح موسی غنی‌نژاد درباره مصادره اموال؛

    نه قانونی است، نه شرعی، نه عقلانی؛ دارید روی آتش نارضایتی‌ها بنزین می‌ریزید |

    اقتصاد ایران در یکی از حساس‌ترین پیچ‌های تاریخی قرار دارد، دوره‌ای که بیش از هر زمان دیگری نیازمند ثبات، پیش‌بینی‌پذیری و جذب سرمایه است. در چنین بزنگاهی، اخباری مبنی بر پلمب واحدهای تجاری، مسدودسازی حساب‌ها و مصادره اموال برخی چهره‌های سرشناس یا فعالان اقتصادی به گوش می‌رسد.
    یکشنبه، ۰۳ اسفند ۱۴۰۴
  • چرا توسعه اقتصادی دهه ۴۰ ادامه پیدا نکرد؟

    روزنامه شماره ۶۵۱۵

    عمر کوتاه دوران طلایی

    دنیای اقتصاد - حامد آذرگون: دهه۱۳۴۰ ایران را می‌توان دهه طلایی اقتصاد ایران نام‌گذاری کرد. اقتصاد از رکود ابتدای دهه خارج شد، صنعتی‌سازی شتاب گرفت و دولت توانست رشد اقتصادی را با ثبات نسبی همراه کند. در همین دوره، گزارش‌ها از رشد متوسط سالانه حدود ۱۲درصد و تورم ۲.۵درصد حکایت دارد. با این حال، مدل توسعه در دهه۱۳۴۰ به دو دلیل نمی‌تواست رشد اقتصادی پایدار را فراهم آورد؛ زیرا از یک طرف حمایت‌های تجاری و اعتباری که بنیان سیاست صنعتی آن دوره بود، با ایجاد انحصار داخلی برای صنایع، انگیزه رقابت و نوآوری را کاهش می‌داد و از طرف…
  • شاخص انتظارات تولید در ماه آینده به پایین‌ترین سطح تاریخی خود رسیده است؛

    روزنامه شماره ۶۵۱۵

    کمای صنعت در اقتصاد ایران

    دنیای اقتصاد : آخرین گزارش شاخص مدیران‌ خرید بخش صنعت، وضعیت نامطلوب «انتظارات تولید در ماه آینده» را نشان می‌دهد؛ شرایطی که حتی نسبت به دوران بحران‌هایی همچون کرونا و جنگ ۱۲روزه بی‌سابقه بوده است. تولیدکنندگان چشم‌انداز فعالیت خود را تیره‌ ارزیابی می‌کنند و این بدبینی به توقف تولید، اختلال در خرید مواد اولیه، برنامه‌ریزی فروش و جذب نیروی کار منجر شده است. کارشناسان معتقدند این فضای غیرقابل پیش‌بینی، بحران تولید در کشور را تعمیق کرده و صنعت را وارد یک دوره کمای طولانی خواهد کرد.
  • چرا تورم در ایران به سیاست‌های اقتصادی گوش نمی‌دهد؟

    قاسم مالکی *
    تورم در اقتصاد ایران سال‌هاست به پدیده‌ای مزمن تبدیل شده؛ پدیده‌ای که نه‌تنها با تغییر دولت‌ها، بلکه با تغییر ابزارها و رویکردهای سیاستگذاری نیز مهار نشده است. افزایش نرخ بهره، کنترل نقدینگی، انضباط بودجه‌ای و حتی سیاست‌های کنترلی، هرکدام در مقاطعی اجرا شده‌اند، اما نتیجه نهایی تفاوت معناداری با گذشته نداشته است. این تجربه تکرارشونده یک پرسش اساسی را پیش می‌کشد: چرا تورم در ایران به سیاست‌های اقتصادی واکنش پایدار نشان نمی‌دهد؟
  • بیست سال اشتباه راهبردی؛ روایت مسعود نیلی از سقوط اقتصاد ایران

    اکوایران: ضعف کنونی اقتصاد ایران بیش از آنکه حاصل یک عامل مقطعی باشد، نتیجه تصمیمات نادرست انباشته‌شده در طول زمان است.
  • سایه جنگ و اقتصاد ایران پس از حوادث دی ماه ۱۴۰۴؛

    روزنامه شماره ۶۵۱۵

    اقتصاد دیجیتال پس از قطعی

    امیرمحمد مهراد *
    در ۱۸ و ۱۹دی۱۴۰۴ (۹–۸ ژانویه ۲۰۲۶)، قطع گسترده اینترنت در بحبوحه اعتراضات سراسری، یک «شوک» به اقتصاد وارد کرد؛ شوکی که روی بستری از ریسک ژئوپلیتیک مزمن، تحریم‌های تشدیدشده و فرسایش اعتماد سرمایه‌گذار نشست. گزارش‌ها از قطع سراسری اینترنت و اختلال در ارتباطات در پایتخت و شهرهای دیگر خبر دادند و همزمان محدودشدن جریان اطلاعات هزینه‌های مبادله و نااطمینانی را بالا برد. این شوک، به‌ویژه به اقتصاد دیجیتال ضربه زد: وزیر ارتباطات در میانه بحران گفت حدود ۱۰‌میلیون شهروند ایرانی به صورت مستقیم و…
    شنبه، ۰۲ اسفند ۱۴۰۴
  • عوامل بی‌ثباتی بازار

    علی محمدیان*
    نرخ دلار در اقتصاد ایران نه یک متغیر مستقل، بلکه آیینه‌ای ترک‌خورده از ساختاری شکننده است. ساختاری که هر لرزش سیاسی را حتی پیش از تبدیل‌شدن به واقعیت اقتصادی، بازتاب می‌دهد. در این چارچوب، بازار ارز بیش از آنکه بازتاب‌دهنده وضعیت تحقق‌یافته اقتصاد کلان باشد، به عرصه‌ای برای تخلیه نااطمینانی‌های سیاسی، نهادی و انتظاری بدل شده است. از این‌رو، واکنش نرخ ارز به شوک‌ها، نه‌تنها سریع، بلکه پیش‌دستانه و بعضا اغراق‌آمیز است. فارغ از این ملاحظات بنیادی، از منظر تحلیل تکنیکال نیز نرخ دلار پس از عبور از…
  • لنگر ناپایدار اقتصاد ایران

    کیانوش جهانمردی*
    پویایی‌های بازار ارز در ایران طی هفتاد سال اخیر، بیش از آنکه محصول انتخاب‌های ارادی سیاستگذار میان نظامات ارزی باشد، روایتی از «انطباق اجباری» با شوک‌های بیرونی و ناترازی‌های درونی است. نرخ ارز در اقتصاد ایران، فراتر از کارکرد متعارف خود، به یک «دارایی پایه» و دماسنجی برای سنجش کیفیت حکمرانی اقتصادی تبدیل شده است. مرور تجربه‌های تاریخی در ایران نشان می‌دهد که ثبات ارزی به جای آنکه محصول قواعد پولی انضباط‌بخش باشد، همواره بر رانت منابع تکیه داشته است؛ به گونه‌ای که با هر تغییر در درآمد نفتی،…
  • چالش‌های بازار

    اشکان کرامتی*
    در اقتصاد ایران، بازار ارز صرفا یک بازار مالی نیست؛ بلکه آینه‌ای از انتظارات، ریسک‌ها و نااطمینانی‌های کل اقتصاد است. به همین دلیل، هر شوک سیاسی پیش از آنکه اثر واقعی خود را بر عرضه و تقاضای ارز نشان دهد، ابتدا در نرخ ارز منعکس می‌شود.
    جمعه، ۰۱ اسفند ۱۴۰۴
  • بورس و بودجه ۱۴۰۵

    دکتر مهرزاد علیجانی*
    بودجه سال ۱۴۰۵ در شرایطی تدوین و در کمیسیون تلفیق بازآرایی شده است که اقتصاد ایران با مجموعه‌ای از محدودیت‌های هم‌زمان و مزمن مواجه است؛ ناترازی ساختاری بودجه، تورم مزمن و انتظارات تورمی بالا، محدودیت‌های دسترسی به منابع خارجی، شکنندگی درآمدهای نفتی و ناکارآمدی تاریخی سازوکارهای تخصیص یارانه و قیمت‌گذاری برخی کالاها از جمله این قیود بنیادین به شمار می‌روند.
  • هشدار درباره جوانانی که نه کار می‌کنند، نه درس می‌خوانند/ «نیت‌ها» آتش زیر خاکسترند

    اقتصادنیوز: یک کارشناس حوزه کار و دستمزد به موضوع افزایش جمعیت غیرفعال و پدیده «نیت‌ها» (جوانانی که نه شاغلند، نه در حال تحصیل و نه در حال مهارت‌آموزی) اشاره کرد و گفت: این افراد بخشی از جمعیت غیرفعال هستند که حتی دنبال آموزش هم نیستند. وجود این جمعیت را می‌توان به عنوان «آتش زیر خاکستر» در اقتصاد ایران تعبیر کرد.
    چهارشنبه، ۲۹ بهمن ۱۴۰۴
  • رمز و راز موفقیت

    علی جبل‌عاملی*
    رفتارهای هیجانی و نوسانات اخیر بازار سرمایه را نمی‌توان صرفا یک اختلال مقطعی دانست؛ این تحولات بیش از هر چیز بازتاب افزایش نااطمینانی سیستماتیک در اقتصاد ایران است. در چنین شرایطی، بازار سرمایه به‌درستی نقش دماسنج ریسک را ایفا می‌کند و افت اعتماد سرمایه‌گذاران را زودتر از سایر بازارها نشان می‌دهد. از این رو، اولویت اصلی سیاستگذار باید کاهش نااطمینانی و تثبیت انتظارات باشد؛ چرا که تجربه دوره‌های بحرانی نشان می‌دهد بازارها بیش از مداخله‌های کوتاه‌مدت، به چارچوب سیاستگذاری شفاف و پایدار واکنش…
  • تقویت SMEها در عصر عدم‌قطعیت

    ریحانه نیک‌نام *
    بحث درباره کسب‌وکارهای کوچک و متوسط (SMEs) در اقتصاد ایران، صرفا یک بحث بنگاهی یا مدیریتی نیست، بلکه مستقیما به کیفیت رشد اقتصادی، تاب‌آوری اشتغال و امکان عبور از چرخه‌های رکود تورمی گره خورده است. تجربه سال‌های اخیر نشان داده که اتکای صرف به مزیت‌هایی چون چابکی یا هزینه پایین نیروی کار، دیگر برای بقای SMEها کفایت نمی‌کند. محیط کلان اقتصاد ایران – با ویژگی‌هایی چون نااطمینانی مزمن، نوسانات شدید متغیرهای کلیدی و محدودیت دسترسی به منابع مالی – بنگاه‌های کوچک را ناگزیر کرده به‌دنبال مزیت‌های جدید…
    سه‌شنبه، ۲۸ بهمن ۱۴۰۴
  • نظام چندنرخی ارز

    رضا یعقوبی*
    فروپاشی نظام ارز چندنرخی در دی‌ماه امسال و به تبع آن، تغییر نرخ ارز کالاهای اساسی اتفاقی تکراری در اقتصاد ایران است؛ آن‌قدر آشنا که مرور نمونه‌های مشابه آن در دهه‌های اخیر دیگر تازگی چندانی ندارد. چرخه‌ای که هر بار با سودای کنترل نرخ ارز همسو با آرزوی سیاستمداران و با امید مهار رشد قیمت‌ها آغاز می‌شود؛ اما در نهایت به فاصله گرفتن نرخ بازار غیررسمی از نرخ‌های چندگانه رسمی می‌انجامد و فساد و نشتی در این سیستم را افزایش می‌دهد. پایان این چرخه نیز معمولا زمانی فرا می‌رسد که ذخایر ارزی در دسترس…
  • چرا هزینه تامین مالی صنعت نفت بالاست؟

    روزنامه شماره ۶۵۱۱

    فرصت صنعت نفت برای ورود به بورس

    دنیای اقتصاد - علی قاسمی: در پی اظهارات اخیر رئیس سازمان بورس درباره احتمال عرضه سهام شرکت ملی نفت در بازار سرمایه، بحث تامین مالی صنعت نفت از بازار سرمایه بار دیگر به کانون توجه بازگشته است. این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که اقتصاد ایران همچنان با فشار تحریم‌ها، محدودیت‌های بودجه‌ای و نیاز فزاینده به سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های انرژی مواجه است.
    دوشنبه، ۲۷ بهمن ۱۴۰۴
  • اینفوگرافی؛

    چرا اشتغال در پاییز سقوط کرد؟

    دنیای اقتصاد: کارنامه اشتغال در پاییز با ثبت خالص منفی ۱۲۶ هزار شغل، تصویری از «تخریب اشتغال» به جای «تولید شغل» را به نمایش گذاشت.